We hebben Ilse Boekamp vorig jaar ontmoet op een kennismakingsdag van de TEDCompany en met haar en een collega-vriendin (ook grafisch vormgeefster) kwamen we in gesprek over passie. Haar opmerking: “Ik zou niet kunnen werken zonder passie” was de directe aanleiding om haar op te zoeken in Gouda op haar werkplek.
Wat is die passie dan precies?
Naar aanleiding van deze vraag krijgen we een diep inzicht in hoe Ilse wil werken, wil zijn en het contact met haar klanten ziet. Haar werken als grafisch vormgeefster kenmerkt zich door de kunst van het loslaten, het vrije denken en de durf om in het diepe te springen. Het contact met klanten ziet Ilse als zeer waardevol en als een creatief proces om in het contact te voelen wat er nodig is, wat de vraag is. Gezien haar bedrijfsnaam (eenop1) mag duidelijk zijn dat ze een voorkeur heeft voor een een-op-1 contact. En Ilse’s omschrijft ‘zijn’ als in een staat van “Verbazing” zijn. Haar lijfspreuk is dan ook:
“ZICH VERBAZEN IS BEGINNEN TE BEGRIJPEN”.
In het diepe springen?
De echte kunst van vormgeven is om het niet te willen doen maar om het te laten gebeuren, te laten ontstaan uit wat er al is (zie hierover ook later in het verhaal bij de verwondering die Ilse heeft over het werk van Michelango). Daarvoor is het essentieel dat je durft om jezelf onder te dompelen in de vraag van je opdrachtgever en wat dat in jou heeft geraakt. Als je in staat bent om dan alles los te laten en in de flow te gaan dan kan het gebeuren. Als je dat proces probeert te controleren, dus niet springt, dan werkt het niet.
Wanneer weet je of het goed is?
Het is goed als ik mezelf weer overtref en als ik van mezelf weer verbaasd ben. Dat is op zich een delicaat proces, je praat uitgebreid met je klant, krijgt een beeld, een bepaald gevoel bij wat er gevraagd wordt en gaat daarmee aan het werk. In het uitwerken onderzoek je, kijk je, probeer je, laat je gaan, laat je los, maak je soms fouten of loop je per ongeluk ergens tegen aan. Het is een kunst om én los te laten, dus niet op te letten, én aan de andere kant wel scherp te herkennen wat goed is. Als ik op een moment ‘verbazing’ in mezelf voel dan is dat het teken dat het goed is.
Hoe ben je ertoe gekomen om grafisch vormgever te worden?
Als kind tekende ik wel wat vroeger en zat wel wat te knutselen, maar een duidelijke passie was er toen nog niet. Na mijn atheneum, waarin helemaal geen creatieve vakken werden gegeven, heb ik gekozen voor een mbo-opleiding reclame- en etalagetechnieken. Dat kwam zo omdat ik een uitzending op TV zag waarin het NIMETO voorbij kwam en waarbij ik voor het eerst iets had van: Ja dit is echt leuk, helemaal raak! Op deze opleiding heb ik een wereldtijd gehad en een bijzonderheid was dat ik precies in de overgang van handmatig vormgeven naar het gebruik van computers (Apple) terecht kwam.
Ik was zo geïnteresseerd geraakt dat ik verder wilde en de keuze voor de Kunstacademie (HKU Utrecht) was gauw gemaakt.
Hoe was het om te studeren aan een Kunstacademie?
Opvallend was dat het vooral ging om conceptueel te leren denken en bijna niet om praktische vaardigheden. [Note: Een grafisch lyceum daarentegen is meer gericht op de praktijk]. We kregen veel bijzondere opdrachten om ‘uit de box te leren denken’, waarvan het maken van een ontwerp voor “Het Tussen’ me nog steeds goed bijstaat. We moesten een ontwerp maken van iets onbestaanbaars, “Het Tussen” genaamd, wat ergens tussen zat. We hebben hier veel mee gelachen weet ik nog wel.
En toen in de praktijk brengen?
Ik ben na de opleiding begonnen op een Ontwerp bureau en daar heb ik van alles gedaan, veel geleerd en uiteindelijk, toen ik wat meer senior werd ontstond de behoefte om mijn eigen klanten te vinden en voor eigen klanten aan de slag te gaan. Na een ziekteperiode heb ik met hulp van mijn broer de knoop doorgehakt en ben ik voor mezelf begonnen, januari 2007, en ik heb daar geen seconde spijt van gehad.
Hoe ziet een werkdag van ‘eenop1’ er eigenlijk uit?
Mijn dagen zijn zeker niet een van 9 to 5 gebeuren. Ik werk als ik inspiratie heb en dat kan dus ook ’s avonds of in het weekend zijn. Het werken met klanten aan een opdracht wissel ik af met lesgeven aan de TU Delft en het begeleiden van een groep studenten aan die TU.
In het contact met klanten over een opdracht gaat het over elkaar leren kennen, de vraag begrijpen en vooral de vraag ‘pakken’. Dat is iets intuïtiefs en dat laat zich niet in woorden vangen. Voor mij is het duidelijk dat als ik er geen gevoel bij krijg of niet het gevoel krijg dat ik voor deze opdrachtgever wil werken, dat ik het dan niet doe. Ik wil absoluut plezier hebben in het werken met die opdrachtgever!
Na een briefing en meestal een aantal gesprekken ga ik ‘aan het werk’. Op basis van het gevoel wat is ontstaan laat ik, vaak geïnspireerd door wat ik op mijn reizen heb gezien, ideeën opborrelen en maak dan 3 voorbeelden, waaronder mijn persoonlijke favoriet. Deze bespreek ik met mijn opdrachtgever en laat hem een tijdje met de 3 ideeën spelen. De ervaring is dat de opdrachtgever vaak mijn voorkeur kiest.
Het werk op de TU Delft bestaat uit het geven van het vak ‘Grafische vormgeving’ aan de faculteit Sport&Cultuur en het begeleiden van een groep oudere studenten waarmee ik het loslaten aan het beoefenen ben. Maar dat dan wel binnen de corporate identity van de TU Delft, wat weer een uitdagende begrenzing oplegt in creativiteit.
Wat zijn je talenten?
Dat vindt Ilse een lastige vraag, maar er even over door pratend komen er mooie talenten boven:
• Creativiteit als belangrijke basis met als belangrijkste kwaliteit het kunnen denken in beelden.
• Gemakkelijk contact maken met mensen, van groot belang om met opdrachtgevers te komen tot waar het echt over gaat.
• Flexibiliteit om me in te kunnen leven in wat een klant wil, maar ook om met een flexibele geest nieuwe wegen te bewandelen.
Een talent wat ik echt ontwikkeld heb is het vermogen om in het diepe te springen en erop te durven vertrouwen dat er iets moois uit zal komen.
Waardoor wordt je geïnspireerd?
Belangrijke inspiratiebron zijn mijn reizen en het ‘kijken’ met mijn fototoestel. Ik heb vaak oog voor details, kleuren en vormen die ik nog niet ken. Voorbeelden hiervan zijn een prachtige beschilderd dak in een tempel in Laos met bijzondere kleuren en vorm, bijzondere kleuren in Mali of boeiende structuren (balk van klei). 


Geïntrigeerd? Nieuwsgierig? Surf naar www.eenop1.nl/fotografie en verbaas je.
Ik wordt ook bijzonder geïnspireerd door het werken met studenten die werkelijk kampioenen in het loslaten zijn geworden. Het is bijna jammer om een stapje terug te doen omdat het werken voor opdrachtgevers zich toch wel kenmerkt door randvoorwaarden, waardoor het in het vak grafisch vormgeven gaat om de uitdaging: Vrijheid vinden binnen de altijd aanwezige beperkingen.
Hoe wil je jouw passie doorgeven?
Net zoals ik al doe, begeleiden van studenten. Neem contact op via mijn website www.eenop1.nl en ik neem contact met je op.
Nog andere inspiratiebronnen?
Een belangrijke inspiratiebron is de architect John Lautner die een werkelijk meester is in het loslaten, het losse denken en het werken vanuit vrijheid, persoonlijke autonomie. Recent heb ik een reportage gezien over zijn werk wat ging over ‘oneindige ruimte’.
Met verbazing heb ik ook gekeken naar het werk van Michelango in Florence waarvan ik niet alleen David erg boeiend vond, maar ook de andere, soms wat ruwere, onaffe werken waarin je bijna kan zien wat eruit komt, wat eruit kan ontstaan.
Bijzonder aan de David vond ik ook nog dat de verhoudingen van de ledematen op zich niet kloppen, maar dat door de plaatsing op de sokkel van 4 meter en het perspectief dat daardoor voor bezoekers ontstaat het weer een heel natuurlijke beleving oplevert.
Boeken?
Er zijn een aantal boeken die ik in mijn werk gebruik die ik hier wel graag wil noemen:
-
Bernard Jeker, een goed boek over het ontwerp proces.
Business Cards 2 is voor mij een bron van ideeën (zie Amazone.com voor meer informatie).
-
De aarde vanuit de hemel, van Yann Arthus-Bertrand
Contactgegevens
Ilse Boekamp, www.eenop1.nl